Tarihçe



Avrupa kıtasının ülkeler bazında en önemli organizsyonu, kimi otoriterlerce ise dünyanın en zorlu turnuvası olarak nitelendirilen Avrupa Futbol Şampiyonası'nın temelleri 1950'li yılların ortalarında atıldı.

 

1927 yılından beri bu konuda çalışmalar yapan Fransa Futbol Federasyonu üyesi Henri Delaunay'in anısına düzenlenen ilk organizasyon 1958'de gerçekleştirildi. İlk formatıyla daha çok bir deneme havası taşıyan turnuvayı iki final maçı sonunda Macaristan'ı 1-0 ve 3-1'lik skorlarla yenen Sovyetler Birliği kazandı.

 

Tarihin ilk resmi şampiyonası ise bundan 2 yıl sonra Fransa'da düzenlendi. Paris'teki finalde Yugoslavya'yı uzatmalar sonunda 2-1 yenen Sovyetler Birliği, 1960'ta tarihin ilk Avrupa Şampiyonu oldu.

 

1968'de ise şampiyonanın adı ve formatında değişikliğe gidildi. Daha önce 'Avrupa Uluslar Kupası' olarak anılan organizasyonun adı 'UEFA Avrupa Futbol Şampiyonası' olarak değiştirildi. Turnuvanın formatı ise 8'li gruplar olarak değiştirildi.

 

22 yıl süreyle devam eden bu format, 1980'de yerini yeni değişikliklere bıraktı. İtalya'da düzenlenen finallere sekiz takımın katılmasına ve dörderli iki grup oluşturulmasına karar verildi. İki grubu lider tamamlayan takımların finale yükseldiği yeni formatın ilk şampiyonu ise Belçika'yı 2-1 yenen Batı Almanya oldu.

 

1984 yılında turnuvanın formatı bir kez daha değişti. Gruplarını ilk iki sırada bitiren takımların direkt olarak yarı finale yükseldiği turnuvaya ev sahipliği yapan Fransa, final maçında İspanya'yı 2-0 yenip şampiyon oldu. Efsane Fransız takımının kaptanı Michel Platini o turnuvada iki kez 'hat-trick' yaparak attığı 9 golle Avrupa Şampiyonaları tarihine geçmişti. Şu an UEFA Başkanı olan Platini'nin rekorunu aradan geçen 24 yılda kıran olmadı.

 

Sovyetler Birliği'nin 1991'de dağılmasıyla ortaya çıkan yeni devletler, 1996 Avrupa Şampiyonası'nda yeni bir değişikliği daha zorunlu kıldı. Ayrılan ülkelerin hepsinin kendi adına elemelere katılması nedeniyle elemeler 48 takımla oynandı. 16 takımın katılmaya hak kazandığı ve İngiltere'de düzenlenen şampiyonayı finalde Çek Cumhuriyeti'ni altın golle geçen Almanya kazandı.

 

Adı değişen, formatında 4 kez düzenlemeye gidilen 'Avrupa'nın kupası', son olarak 2004'te Portekiz'de sahibini buldu. Diğer değişikliklere göre küçük gibi görünen 'gümüş gol' uygulaması ise belki de sürpriz bir şampiyon çıkardı. Finalde ev sahibi Portekiz'i 1-0 yenen Yunanistan, turnuva öncesi şampiyonluğuna bahis oynayanlara 1'e 100 kazandırırken, futbolseverler heyecanlarını 4 yıl sonra Avusturya-İsviçre organizasyonuna öteliyordu.
 

	YIL		ÜLKE		MAÇ				SONUÇ
	1960		Fransa		Sovyetler Birliği	-		Yugoslavya	2 - 1
	1964		İspanya		İspanya	-		Sovyetler Birliği	2 - 1
	1968		İtalya		İtalya	-		Yugoslavya	2 - 0
	1972		Belçika		Federal Almanya	-		Sovyetler Birliği	3 - 0
	1976		Yugoslavya		Çekoslovakya	-		Federal Almanya	5 - 3 (p)
	1980		İtalya		Federal Almanya	-		Belçika	2 - 1
	1984		Fransa		Fransa	-		İspanya	2 - 0
	1988		Almanya		Hollanda	-		Sovyetler Birliği	2 - 0
	1992		İsveç		Danimarka	-		Almanya	2 - 0
	1996		İngiltere		Almanya	-		Çek Cumhuriyeti	2 - 1
	2000		Belçika-Hollanda		İtalya	-		Fransa	1 - 2
	2004		Portekiz		Portekiz	-		Yunanistan	1 - 0